ข้อมูลประกอบการพิจารณา

ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการให้มีกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการน้ำและการป้องกันน้ำท่วมแบบบูรณาการ เนื่องจากประเทศไทยต้องเผชิญกับปัญหาทรัพยากรน้ำหลายด้าน ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการขยายตัวของเมืองและอุตสาหกรรมที่ไม่เป็นระบบ ประกอบกับหน่วยงานของรัฐยังขาดกลไกในการบูรณาการในระดับประเทศเพื่อบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น สมควรมีกฎหมายในการบูรณาการเกี่ยวกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ การป้องกันผลกระทบจากน้ำท่วมและภัยแล้ง รวมทั้งส่งเสริมการใช้ทรัพยากรน้ำเพื่อการพัฒนาประเทศและสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้กับประชาชน ตามความมุ่งหมายของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ที่ได้บัญญัติรับรองสิทธิของบุคคลและชุมชนในการเสนอแนะต่อหน่วยงานของรัฐเพื่อร่วมกันอนุรักษ์ คุ้มครอง บำรุงรักษา ฟื้นฟู บริหารจัดการการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายทางชีวภาพให้เกิดประโยชน์อย่างสมดุลและยั่งยืน จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้

สาระสำคัญของร่างพระราชบัญญัตินี้ มีดังต่อไปนี้
1. กำหนดหลักการในการบริหารจัดการน้ำ การบูรณาการระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงรับรองสิทธิของประชาชนที่จะได้รับการป้องกันและลดผลกระทบจากน้ำท่วม การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร และการชดเชยหรือเยียวยาจากผลกระทบในการดำเนินการตามกฎหมายนี้ (ร่างมาตรา 5-7)
2. กำหนดให้มี “คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำแห่งชาติ” พร้อมองค์ประกอบ วาระ หน้าที่และอำนาจ การดำเนินงานและงบประมาณของคณะกรรมการ โดยมีสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติสนับสนุนการดำเนินงาน (ร่างมาตรา 8-16)
3. ระบุหน้าที่และอำนาจซึ่งคณะกรรมการต้องดำเนินการ 3 ด้าน (ร่างมาตรา 17-43) คือ
3.1 การวางแผนและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน โดยจัดทำแผนแม่บทการบริหารจัดการน้ำ แผนการพัฒนาทางน้ำสำรอง แผนการสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วมในอ่าวไทย แผนพัฒนาระบบระบายน้ำในเขตเมืองและพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญ และแผนการพัฒนาระบบระบายน้ำและส่งเสริมธนาคารน้ำใต้ดิน พร้อมทั้งจัดทำรายงานความคืบหน้าของโครงการโครงสร้างพื้นฐานทุกปี
3.2 การบริหารความเสี่ยงและระบบเตือนภัย โดยจัดทำระบบเตือนภัยน้ำท่วมล่วงหน้า จัดตั้งศูนย์ประสานงานเตือนภัยน้ำท่วมแห่งชาติ แผนที่ความเสี่ยงน้ำท่วม แผนรับมือเหตุฉุกเฉินน้ำท่วมในพื้นที่เสี่ยงภัย รวมถึงฐานข้อมูลและช่องทางการสื่อสารที่เข้าถึงได้ง่าย ทั้งนี้ ให้รายงานการติดตามและประเมินผลระบบเตือนภัยทุกปี
3.3 การจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน โดยมีแผนดังกล่าว แผนการจัดสรรน้ำ แผนเชิงบูรณาการในการจัดสรรน้ำระดับภูมิภาค มาตรการควบคุมคุณภาพน้ำ การดำเนินการเพื่อฟื้นฟูและอนุรักษ์แหล่งน้ำธรรมชาติ การส่งเสริมการใช้น้ำหมุนเวียนและการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพในภาคการเกษตร รวมถึงการพัฒนาพื้นที่ต้นน้ำและการศึกษาวิจัยด้านการจัดการน้ำ 
4. กำหนดให้ประชาชนและภาคส่วนต่าง ๆ ได้มีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนการดำเนินงานตามร่างพระราชบัญญัตินี้ พร้อมทั้งให้คณะกรรมการจัดการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน จัดตั้งเครือข่ายชุมชนบริหารจัดการน้ำและศูนย์รับข้อร้องเรียน รวมถึงเผยแพร่ข้อมูลและจัดกิจกรรมเกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำ (ร่างมาตรา 44-51)
5. จัดตั้งกองทุนการบริหารจัดการน้ำแห่งชาติ วัตถุประสงค์ คณะกรรมการและวิธีบริหารจัดการกองทุน (ร่างมาตรา 52-62)
6. กำหนดความผิดและโทษ เช่น การใช้น้ำเกินปริมาณที่กำหนด โดยให้สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติมีอำนาจดำเนินคดี (ร่างมาตรา 63-71)
7. กำหนดบทเฉพาะกาลให้จัดตั้งคณะกรรมการและกองทุน และให้คณะกรรมการจัดทำแผนและรายงานสำคัญภายในระยะเวลาที่กำหนด (ร่างมาตรา 72-78)