การมีส่วนร่วมภาคพลเมือง (Civic Participation) ในอาเซียน

-------------------------------------------------

          อาเซียนเป็นภูมิภาคที่มีความหลากหลายทั้งชนชาติ ศาสนา วัฒนธรรม เศรษฐกิจ การเมือง และประวัติศาสตร์ ซึ่งการจัดตั้งประชาคมอาเซียนนั้น อาเซียนมีความพยายามผลักดันให้เป็นประชาคม เพื่อประชาชนดังเห็นได้จากการออกกฎบัตรอาเซียน เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนและภาคประชาสังคมเข้ามามีส่วนร่วมและปฏิสัมพันธ์กับองค์กรต่างๆ ของอาเซียนมากขึ้น ในปัจจุบัน ระดับการมีส่วนร่วมทางการเมือง ในประเทศสมาชิกยังแตกต่างกัน สืบเนื่องจากนโยบายของรัฐและปัจจัยภายในของประเทศสมาชิกที่มี ความแตกต่างกัน เช่น สภาพสังคมและการพัฒนา สภาวะเศรษฐกิจและการครองชีพ วัฒนธรรมการเมือง ที่จำกัดอำนาจให้เฉพาะกลุ่ม เป็นต้น การเลื่อนการรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียนเป็นปี ๒๕๕๘ ทำให้ประเทศต่างๆ มีการปรับตัวมากขึ้น ซึ่งรวมถึงพัฒนาการในการส่งเสริมประชาธิปไตยและการมีส่วนร่วมภาคพลเมืองที่ชัดเจนขึ้น ดังเช่นบริบทในพม่า

          ปัจจุบันหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐ และเอกชน ต่างให้ความสำคัญในการเตรียมพร้อมเพื่อเข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ในปี ๒๕๕๘ ซึ่งรวมถึงการเผยแพร่ความรู้แก่ประชาชนในการรู้จักประเทศสมาชิกและการรวมตัวเพื่อเข้าสู่ประชาคมอาเซียน อย่างไรก็ตาม พบว่าบริบทประชาธิปไตยและความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในประเทศสมาชิกยังแตกต่างกัน ซึ่งส่งผลต่อระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในภาคส่วนต่างๆ ที่แตกต่างด้วย สภาผู้แทนราษฎรได้ตระหนักถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมของภาคพลเมืองและการส่งเสริมให้ประชาชนมีความเข้มแข็งในทางการเมือง รวมถึงการตระหนักถึงบทบาทอันสำคัญของรัฐสภาในฐานะสถาบันหลักของประเทศที่มีทรัพยากรบุคคลและเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการพัฒนาและการขับเคลื่อนประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเข้าสู่การรวมตัวกันเป็นประชาคมอาเซียนซึ่งเป็นบริบทที่กว้างขวางและลึกซึ้งกว่าเดิม และจะส่งผลกระทบด้านต่างๆ ต่อประชาชนทั้งส่วนรวมและส่วนบุคคล สภาผู้แทนราษฎรจึงเห็นความสำคัญในการรับทราบข้อมูลและข้อเท็จจริงแลกเปลี่ยนเรียนรู้และความคิดเห็นและศึกษาเปรียบเทียบ เรื่องการมีส่วนร่วมภาคพลเมืองในประเทศสมาชิกอาเซียน

          โครงการศึกษาดูงานด้านการมีส่วนร่วมภาคพลเมือง (Civic Participation) ในอาเซียนเป็นโครงการหนึ่งในแผนด้านยุทธศาสตร์การสื่อสารทางการเมือง เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมภาคพลเมืองในประเทศไทยและสนับสนุนการมีส่วนร่วมภาคพลเมืองของอาเซียนให้มีความสอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับแผนงานการจัดตั้งประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน (ASEAN Political and Security Community - APSC) ทั้งนี้ การศึกษาดูงานในประเทศสมาชิกอาเซียนที่ปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่มีความเจริญก้าวหน้าในการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน ดังเช่น สิงคโปร์ และประเทศที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนที่เข้มแข็งดังเช่น อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ จะช่วยในแง่ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับนโยบายมุมมอง และการดำเนินการทั้งภาครัฐและภาคประชาสังคมได้อย่างเห็นชัดและเป็นรูปธรรมมากขึ้น

           ในส่วนของรัฐสภาจะมีการหารือและรับทราบข้อมูลเกี่ยวกับบทบาทการดำเนินงาน และกิจกรรมต่างๆ ของรัฐสภาในฐานะผู้แทนด้านนิติบัญญัติและผู้แทนปวงชนในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของ
การมีส่วนร่วมของภาคพลเมืองซึ่งรวมถึงบริบทการสนับสนุนและการให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับประชาธิปไตย
การเลือกตั้ง การลงประชามติ การแสดงความคิดเห็นต่างๆ ฯลฯ และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดกับภาคประชาสังคมภายในประเทศนั้นๆ จึงได้จัดให้มีโครงการดังกล่าวขึ้นในปี ๒๕๕๖ โดยหวังว่าจะเป็นการเพิ่มพูนองค์ความรู้ ประสบการณ์และแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับด้านการมีส่วนร่วมภาคพลเมืองกับรัฐสภาในประเทศประชาคมอาเซียน เพิ่มพูนองค์ความรู้ ประสบการณ์และแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับบทบาทรัฐสภาไทย กับรัฐสภาในประเทศประชาคมอาเซียน เพิ่มพูนองค์ความรู้ ประสบการณ์และแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนาและการมีส่วนร่วมภาคพลเมืองในประเทศประชาคมอาเซียนด้านการเข้าถึงองค์ความรู้ กับหน่วยงานภาครัฐในประเทศประชาคมอาเซียน โดยเฉพาะด้านเสรีภาพในการแสดงออกด้านประชาธิปไตย และการมีส่วนร่วมด้านสิทธิเสรีภาพและการมีส่วนร่วมของประชาชน เพิ่มพูนองค์ความรู้ ประสบการณ์และแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับบทบาทการสร้างความเป็นพลเมืองของสื่อมวลชนในประเทศประชาคมอาเซียน และเพิ่มพูนความรู้และประสบการณ์ของคณะกรรมการด้านการสื่อสารทางการเมืองของรัฐสภา และคณะอนุกรรมการฯ ภายใต้คณะกรรมการเพิ่มขึ้น และสามารถนำองค์ความรู้และประสบการณ์จากการศึกษาดูงานในประเทศประชาคมอาเซียนมาใช้พัฒนา และเสริมสร้างความเป็นพลเมืองให้กับประชาชนของประเทศไทย

           ประเด็นที่น่าสนใจ คือ บทบาทของรัฐสภาในประเทศประชาคมอาเซียนกับการสร้างการมีส่วนร่วมความเป็นพลเมือง บทบาทของประชาชนในประเทศประชาคมอาเซียนกับการมีส่วนร่วมความเป็นพลเมือง บทบาทหน่วยงานภาครัฐในประเทศประชาคมอาเซียนกับการพัฒนาและการมีส่วนร่วมความเป็นพลเมือง และบทบาทสื่อมวลชนในประเทศประชาคมอาเซียนกับการสร้างการมีส่วนร่วมความเป็นพลเมือง

กำหนดการศึกษาดูงานด้านการมีส่วนร่วมภาคพลเมือง (Civic Participation) ในอาเซียน
ครั้งที่ ๑ ณ สาธารณรัฐสิงคโปร์
ครั้งที่ ๒ ณ สาธารณรัฐอินโดนีเซีย